Vị trí hiện tại: Trang chủ
Bản chất của hợp tác xã In E-mail
30/07/2010

Rất nhiều người nói về hợp tác xã. Nhưng thực tiễn phát triển hợp tác xã ở nước ta cho thấy nhận thức của nhiều người về bản chất hợp tác xã chưa rõ ràng, thậm chí lệch lạc. Một số người chỉ tập trung phát huy các khía cạnh xã hội của hợp tác xã. Một số khác nghĩ rằng hợp tác xã đơn thuần là một loại hình doanh nghiệp. Có một sự ngộ nhận khá phổ biến giữa hợp tác xã với doanh nghiệp, nhất là với công ty cổ phần. Điều này tác động đến nhận thức về quyền lợi, nghĩa vụ của xã viên, về cách tổ chức quản lý, tài chính, tài sản và phân phối trong hợp tác xã.

Hợp tác xã không phải là tổ chức mang tính chất xã hội, càng không phải tổ chức từ thiện, mà là tổ chức kinh tế “đặc biệt” thúc đẩy sự hợp tác trong cộng đồng xã viên nhằm đáp ứng một cách hiệu quả nhu cầu kinh tế và nhu cầu xã hội cho xã viên.

Vấn đề quan trọng và cấp bách hiện nay là nhận thức đúng bản chất hợp tác xã, định hình chuẩn về khung khổ pháp luật để làm điểm tựa cho hợp tác xã phát triển. Có như vậy hợp tác xã nói riêng, và phong trào hợp tác xã nói chung mới phát triển bền vững, tiến kịp đà đổi mới, đóng góp ngày càng quan trọng và tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Vậy bản chất của hợp tác xã là gì?

1.             Xã viên là người đồng sở hữu, quản lý hợp tác xã theo nguyên tắc dân chủ và là người sử dụng dịch vụ của hợp tác xã

Hợp tác xã được thành lập để đáp ứng một số nhu cầu đặc biệt của xã viên. Mục tiêu tối thượng của hợp tác xã là cung cấp dịch vụ tốt nhất nhằm đáp ứng được nhu cầu của xã viên. Nói cách khác, chức năng của hợp tác xã là đáp ứng nhu cầu chung của xã viên; xã viên chính là khách hàng của hợp tác xã.

Việc hợp tác xã cung cấp dịch vụ cho xã viên đi đôi với việc xã viên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã. Đây là bản chất kinh tế rất quan trọng làm cho hợp tác xã phát triển bền vững.

Trong mối quan hệ giao dịch với hợp tác xã, xã viên cần nhận thấy được những lợi ích, những ưu điểm tích cực từ việc tham gia hợp tác xã. Thất bại trong việc nhận diện các lợi ích khi tham gia hợp tác xã sẽ dẫn tới hiện tượng xã viên thiếu niềm tin và thiếu trung thành khi giao dịch với hợp tác xã. Chất lượng của đời sống hợp tác và thành công về mặt kinh tế đều phụ thuộc vào mối quan hệ giao dịch giữa xã viên và hợp tác xã.

2.             Hai cơ cấu tổ chức cùng song hành trong hợp tác xã

Ý niệm về cơ cấu tổ chức của hợp tác xã có dạng tứ giác do Henri Desroche phát minh cho phép chúng ta nhận diện mối quan hệ giữa các thành phần cốt yếu cấu thành nên hợp tác xã.

(1)       Xã viên với tư cách là những người đồng sở hữu hợp tác xã.

(2)       Ban Quản trị được bầu ra để đảm nhiệm chức năng chăm sóc lợi ích của xã viên. Họ đại diện cho xã viên.

(3)       Ban Điều hành và đứng đầu là Chủ nhiệm hợp tác xã có nhiệm vụ bảo đảm “doanh nghiệp” hợp tác xã hoạt động có hiệu quả nhất.

(4)       Nhân viên là những người trực tiếp cung ứng các dịch vụ cho xã viên. Họ mưu tìm lợi ích từ hợp tác xã qua chế độ lương và phúc lợi xã hội.

Hình ảnh tứ giác với bốn cạnh phía trên là một minh hoạ rõ ràng về những mối quan hệ giữa bốn nhóm thành phần trong hợp tác xã. Khi nhìn vào cơ cấu tổ chức của hợp tác xã, chúng ta thấy rằng nó dường như phức tạp hơn bởi nó có hai cơ cấu cùng tồn tại và hoạt động: khía cạnh hiệp hội hoạt động trên cơ sở dân chủ và khía cạnh doanh nghiệp hoạt động trên cơ sở kinh doanh.

3.             Tính bất khả chuyển nhượng của hợp tác xã

Tài sản hình thành từ hoạt động của hợp tác xã là tài sản chung không chia của hợp tác xã. Đây là đặc điểm mang tính bản chất của hợp tác xã, đề cao giá trị cộng đồng của hợp tác xã. Tài sản chung được hình thành và phát triển không có mục đích tự thân, mà hướng đến việc phục vụ hiệu quả nhu cầu chung xã viên.

Tài sản chung không chia được xem là điều kiện thiết yếu cho sự phát triển hợp tác xã bền vững. Thứ nhất, tài sản chung không chia bảo đảm sự tồn tại liên tục của hợp tác xã, chống lại bất cứ sự mua bán cơ hội nào. Điều này có nghĩa là không thể bán hay chuyển nhượng hợp tác xã được. Thứ hai, tài sản chung này là một trong những nguồn lực cơ bản để hợp tác xã khai thác, sử dụng, tích lũy để tái đầu tư.

4.             Phân phối lại lợi nhuận theo mức độ sử dụng dịch vụ

Việc phân phối lợi nhuận của hợp tác xã cho xã viên theo vốn góp có thể làm xói mòn tinh thần hợp tác, đề cao tư tưởng lợi nhuận, dễ biến hợp tác xã thành mô hình doanh nghiệp, công ty cổ phần. Lúc này, hợp tác xã không còn có lợi thế riêng trong việc khuyến khích tinh thần hợp tác trong cộng đồng.

Một phần lợi nhuận trong hợp tác xã dùng để trích lập các quỹ, được phân chia cho việc đáp ứng nhu cầu giáo dục, huấn luyện, thông tin cho xã viên, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa - xã hội chung của cộng đồng dân cư địa phương … Một phần lợi nhuận khác cần được phân phối lại cho xã viên theo mức độ sử dụng dịch vụ. Đây là bản chất nhân văn và mang đậm màu sắc văn hóa của hợp tác xã.

Nói cách khác, tất cả thành quả của hợp tác xã được phân phối một cách công bằng (chứ cũng không phải là cào bằng) cho mọi xã viên. Theo đó tất cả xã viên hợp tác xã cùng chia sẻ khó khăn, trách nhiệm, nghĩa vụ và lợi ích, từ đó khuyến khích phát triển tinh thần hợp tác, tính cộng đồng, tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau ….

Kết luận

Từ những kinh nghiệm thành công trong và ngoài nước, chúng ta có thể tin tưởng một cách chắc chắn rằng hợp tác xã có thể hoạt động tốt như bất kỳ doanh nghiệp nào. Thậm chí hợp tác xã có thể hoạt động tốt hơn doanh nghiệp, nếu chúng ta am hiểu bản chất của hợp tác xã, biết cách sử dụng và khai thác công cụ tập thể độc đáo này - một công cụ vừa mang tính chất của một doanh nghiệp kinh doanh, vừa mang tính chất của một hiệp hội dân chủ. Đây là công cụ hữu hiệu nhất giúp kinh tế hộ nâng cao sức cạnh tranh và phát triển.

Võ Thị Kim Sa

Điều phối viên Chương trình

 
< Trước   Tiếp >
 

Socodevi Quốc tế

SOCODEVI – hình thành từ phong trào hợp tác xã

Vào năm 1985, một số hợp tác xã và các tổ chức kinh tế hợp tác tại tỉnh Quebec cùng bàn bạc và đi đến quyết định thành lập một tổ chức lấy tên là SOCODEVI, một tổ chức phi lợi nhuận Canada. Thông qua các tổ chức thành viên có thể chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng chuyên môn với các tổ chức kinh tế hợp tác và hỗ trợ phong trào phát triển hợp tác xã tại các nước đang phát triển.

Đọc tiếp...

Ảnh hoạt động

img_0729.jpg


 
28 queries executed
1
SET sql_mode = 'MYSQL40'
2 SELECT folder, element, published, params FROM jos_mambots WHERE published >= 1 AND access <= 0 AND folder = 'system' ORDER BY ordering
3 SELECT template FROM jos_templates_menu WHERE client_id = 0 AND ( menuid = 0 OR menuid = 1 ) ORDER BY menuid DESC LIMIT 1
4 DELETE FROM jos_session WHERE ( ( time < '1582908684' ) AND guest = 0 AND gid > 0 ) OR ( ( time < '1582908684' ) AND guest = 1 AND userid = 0 )
5 SELECT * FROM jos_menu WHERE id = 1
6 SELECT a.*, u.name AS author, u.usertype, cc.name AS category, s.name AS section, g.name AS groups, s.published AS sec_pub, cc.published AS cat_pub, s.access AS sec_access, cc.access AS cat_access, s.id AS sec_id, cc.id as cat_id FROM jos_content AS a LEFT JOIN jos_categories AS cc ON cc.id = a.catid LEFT JOIN jos_sections AS s ON s.id = cc.section AND s.scope = 'content' LEFT JOIN jos_users AS u ON u.id = a.created_by LEFT JOIN jos_groups AS g ON a.access = g.id WHERE a.id = 55 AND ( a.state = 1 OR a.state = -1 ) AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-02-28 17:06' ) AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-02-28 17:06' ) AND a.access <= 0
7 SELECT a.id FROM jos_content AS a WHERE a.catid = 6 AND a.state = 1 AND a.access <= 0 AND ( a.state = 1 OR a.state = -1 ) AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-02-28 17:06' ) AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-02-28 17:06' ) ORDER BY a.ordering
8 UPDATE jos_content SET hits = ( hits + 1 ) WHERE id = '55'
9 SELECT folder, element, published, params FROM jos_mambots WHERE access <= 0 AND folder = 'content' ORDER BY ordering
10 SELECT params FROM jos_mambots WHERE element = 'mosemailcloak' AND folder = 'content'
11 SELECT m.* FROM jos_menu AS m WHERE menutype='mainmenu' AND published='1' AND access <= '0' ORDER BY parent,ordering
12 SELECT id, title, module, position, content, showtitle, params FROM jos_modules AS m INNER JOIN jos_modules_menu AS mm ON mm.moduleid = m.id WHERE m.published = 1 AND m.access <= 0 AND m.client_id != 1 AND ( mm.menuid = 0 OR mm.menuid = 1 ) ORDER BY ordering
13 SELECT a.* FROM jos_components AS a WHERE ( a.admin_menu_link = 'option=com_syndicate' OR a.admin_menu_link = 'option=com_syndicate&hidemainmenu=1' ) AND a.option = 'com_syndicate'
14 SELECT id FROM jos_menu WHERE link = 'index.php?option=com_search' AND published = 1
15 SELECT id, name, link, parent, type, menutype, access FROM jos_menu WHERE published = 1 AND access <= 0 ORDER BY menutype, parent, ordering
16 SELECT * FROM jos_banner WHERE showBanner=1
17 SELECT a.id, a.title, a.sectionid, a.catid FROM jos_content AS a LEFT JOIN jos_content_frontpage AS f ON f.content_id = a.id INNER JOIN jos_categories AS cc ON cc.id = a.catid INNER JOIN jos_sections AS s ON s.id = a.sectionid WHERE ( a.state = 1 AND a.sectionid > 0 ) AND ( a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-02-28 17:06' ) AND ( a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-02-28 17:06' ) AND a.access <= 0 AND cc.access <= 0 AND s.access <= 0 AND ( a.catid=7 ) AND s.published = 1 AND cc.published = 1 ORDER BY a.created DESC LIMIT 10
18 SELECT ms.id AS sid, ms.type AS stype, mc.id AS cid, mc.type AS ctype, i.id as sectionid, i.id As catid, ms.published AS spub, mc.published AS cpub FROM jos_content AS i LEFT JOIN jos_sections AS s ON i.sectionid = s.id LEFT JOIN jos_menu AS ms ON ms.componentid = s.id LEFT JOIN jos_categories AS c ON i.catid = c.id LEFT JOIN jos_menu AS mc ON mc.componentid = c.id WHERE ( ms.type IN ( 'content_section', 'content_blog_section' ) OR mc.type IN ( 'content_blog_category', 'content_category' ) ) AND i.id = 57 ORDER BY ms.type DESC, mc.type DESC, ms.id, mc.id
19 SELECT id FROM jos_menu WHERE type = 'content_blog_section' AND published = 1 AND componentid = 0
20 SELECT id FROM jos_menu WHERE type = 'content_blog_category' AND published = 1 AND componentid = 0
21 SELECT ms.id AS sid, ms.type AS stype, mc.id AS cid, mc.type AS ctype, i.id as sectionid, i.id As catid, ms.published AS spub, mc.published AS cpub FROM jos_content AS i LEFT JOIN jos_sections AS s ON i.sectionid = s.id LEFT JOIN jos_menu AS ms ON ms.componentid = s.id LEFT JOIN jos_categories AS c ON i.catid = c.id LEFT JOIN jos_menu AS mc ON mc.componentid = c.id WHERE ( ms.type IN ( 'content_section', 'content_blog_section' ) OR mc.type IN ( 'content_blog_category', 'content_category' ) ) AND i.id = 26 ORDER BY ms.type DESC, mc.type DESC, ms.id, mc.id
22 SELECT ms.id AS sid, ms.type AS stype, mc.id AS cid, mc.type AS ctype, i.id as sectionid, i.id As catid, ms.published AS spub, mc.published AS cpub FROM jos_content AS i LEFT JOIN jos_sections AS s ON i.sectionid = s.id LEFT JOIN jos_menu AS ms ON ms.componentid = s.id LEFT JOIN jos_categories AS c ON i.catid = c.id LEFT JOIN jos_menu AS mc ON mc.componentid = c.id WHERE ( ms.type IN ( 'content_section', 'content_blog_section' ) OR mc.type IN ( 'content_blog_category', 'content_category' ) ) AND i.id = 25 ORDER BY ms.type DESC, mc.type DESC, ms.id, mc.id
23 SELECT ms.id AS sid, ms.type AS stype, mc.id AS cid, mc.type AS ctype, i.id as sectionid, i.id As catid, ms.published AS spub, mc.published AS cpub FROM jos_content AS i LEFT JOIN jos_sections AS s ON i.sectionid = s.id LEFT JOIN jos_menu AS ms ON ms.componentid = s.id LEFT JOIN jos_categories AS c ON i.catid = c.id LEFT JOIN jos_menu AS mc ON mc.componentid = c.id WHERE ( ms.type IN ( 'content_section', 'content_blog_section' ) OR mc.type IN ( 'content_blog_category', 'content_category' ) ) AND i.id = 24 ORDER BY ms.type DESC, mc.type DESC, ms.id, mc.id
24 SELECT ms.id AS sid, ms.type AS stype, mc.id AS cid, mc.type AS ctype, i.id as sectionid, i.id As catid, ms.published AS spub, mc.published AS cpub FROM jos_content AS i LEFT JOIN jos_sections AS s ON i.sectionid = s.id LEFT JOIN jos_menu AS ms ON ms.componentid = s.id LEFT JOIN jos_categories AS c ON i.catid = c.id LEFT JOIN jos_menu AS mc ON mc.componentid = c.id WHERE ( ms.type IN ( 'content_section', 'content_blog_section' ) OR mc.type IN ( 'content_blog_category', 'content_category' ) ) AND i.id = 23 ORDER BY ms.type DESC, mc.type DESC, ms.id, mc.id
25 SELECT m.* FROM jos_menu AS m WHERE menutype = 'mainmenu' AND published = 1 AND access <= 0 ORDER BY parent, ordering
26 SELECT a.id, a.introtext, a.fulltext , a.images, a.attribs, a.title, a.state FROM jos_content AS a INNER JOIN jos_categories AS cc ON cc.id = a.catid INNER JOIN jos_sections AS s ON s.id = a.sectionid WHERE a.state = 1 AND a.access <= 0 AND cc.access <= 0 AND s.access <= 0 AND (a.publish_up = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_up <= '2020-02-28 17:06' ) AND (a.publish_down = '0000-00-00 00:00:00' OR a.publish_down >= '2020-02-28 17:06' ) AND a.catid = 6 AND cc.published = 1 AND s.published = 1 ORDER BY a.ordering LIMIT 3
27 SELECT m.* FROM jos_menu AS m WHERE menutype = 'othermenu' AND published = 1 AND access <= 0 ORDER BY parent, ordering
28 SELECT m.* FROM jos_menu AS m WHERE menutype = 'topmenu' AND published = 1 AND access <= 0 AND parent = 0 ORDER BY ordering